Presteren met ruimte voor al jouw gedachten en gevoelens.

In sport en andere prestatiedomeinen wordt vaak gezocht naar controle. Controle over gedachten, emoties en spanning. Alsof presteren alleen mogelijk is wanneer je je goed voelt, zelfverzekerd bent en geen last hebt van twijfel of zenuwen. Maar in de praktijk werkt dat zelden zo. Ook de meest succesvolle sporters aller tijden staan nog steeds gespannen aan de start van een belangrijke wedstrijd.

Acceptance & Commitment Training (ACT) biedt een ander perspectief op mentale kracht en presteren. In deze blog neem ik je mee in mijn ACT-benadering.

Iedere sporter of professional kent momenten van spanning, onzekerheid of zelfkritiek. Zeker wanneer het ertoe doet. De neiging is vaak om deze ervaringen weg te willen hebben: “Ik moet rustiger zijn”, “Ik mag niet twijfelen”, of “Ik moet positief zijn.”

Maar deze ervaringen zijn menselijk. Gedachten en gevoelens zijn er nu eenmaal, vooral onder druk. Het laat juist zien dat je ergens om geeft, dat jouw sport of prestatiedomein belangrijk voor jou is. Mentale kracht zit dus niet in het wegduwen hiervan, maar in hoe je ermee omgaat.

ACT staat voor Acceptance & Commitment Training. In de kern draait ACT om drie dingen:

• Opmerken wat er in je hoofd en lichaam gebeurt.
• Ruimte maken voor gedachten en gevoelens, zonder erin vast te lopen.
• Handelen in lijn met wat voor jou belangrijk is.

In plaats van vechten tegen spanning of onzekerheid, leer je ermee omgaan. Zodat je kunt blijven doen wat nodig is, met ruimte voor alle gedachten en gevoelens die erbij komen kijken. Ook tijdens wedstrijden, optredens, presentaties of andere belangrijke prestatiemomenten.

In mijn benadering draait het niet om hoe je je voelt of wat je denkt. Maar om wat je doet. Door middel van mentale vaardigheden leer je ruimte te maken voor je gedachten en gevoelens. Je leert ze mee te nemen in je handelingen, in plaats van dat ze jouw gedrag beïnvloeden. Je hoeft je niet zelfverzekerd te voelen om goed te kunnen presteren. Maar je wil jouw aandacht richten op de volgende helpende actie, ook als je spanning voelt.

Dat betekent bijvoorbeeld:

• De bal blijven vragen, ook als je twijfelt.
• Je routine uitvoeren, ook als je zenuwachtig bent.
• Blijven communiceren in het team, ook als het spannend wordt.

Presteren wordt zo gedrag, geen gevoelstoestand.

Een belangrijk onderdeel van ACT is werken met waarden. Waarden geven richting aan jouw gedrag. We staan stil bij de vraag wat voor sporter, teamgenoot of professional je wil zijn. Waar je voor wilt staan, juist als het lastig wordt.

Waarden helpen om keuzes te maken onder druk. Niet omdat het makkelijk is, maar omdat het belangrijk is.

Net als fysieke training vraagt mentale training om oefenen, ervaren en herhalen. Daarom werk ik in mijn begeleiding praktisch en ervaringsgericht. Je leert vaardigheden die je stap voor stap kunt toepassen in jouw sport of prestatiedomein. Zo ontdek je wat voor jou werkt, in jouw context. Jij bent immers de expert in jouw prestatie.

Bij mij leer je dus niet hoe je nooit meer spanning voelt, maar hoe je ermee kunt presteren. Niet door controle, maar door flexibiliteit. Niet door perfectie, maar door bewuste keuzes. Keuzes in lijn met wat voor jou belangrijk is.

Mijn definitie van mentale kracht is modern en duurzaam. Het gaat niet om het wegdrukken van gedachten en gevoelens. Om het maar door blijven gaan, steeds harder en sneller, no matter what. Mentale kracht betekent luisteren en handelen naar jouw waarden, met ruimte voor alle gedachten en gevoelens die daarbij komen kijken.

Benieuwd hoe dit er in de praktijk uitziet? Neem gerust contact op of plan een kennismakingsgesprek in. En ontdek hoe ook jij met meer mentale kracht kunt presteren.

Harris, R. (2008). The Happiness Trap: How to stop struggling and start living. Trumpeter Books.

Henriksen, K., Hansen, J., & Larsen, C. H. (2020). Mindfulness and Acceptance in Sport: How to help Athletes Perform and Thrive under Pressure. Routledge.